نشانگان شهری میتواند هویت اجتماعی و فرهنگی جوامع را بازتاب دهد. در شهرهای بلوچنشین سیستان و بلوچستان، نشانگان شهری وجود دارند که به هنر سوزندوزی بهعنوان هنری زنانه اشاره میکنند. با توجه به اینکه این نشانگان نه تنها بازتاب نقش اجتماعی زناناند، بلکه حامل دلالتهای فرهنگی و قومی خاص منطقه نیز هستند، هدف پژوهش، تحلیل نمادها و نشانگان شهری مرتبط با زنان در فضاهای شهری بلوچنشین با تمرکز بر نقش پوشاک و سوزندوزی، بهمنظور تبیین بازنمایی هویت اجتماعی زنان بلوچ و بررسی اثر این بازنمایی در شکلگیری تمایزهای گروهی، هویت جمعی و روابط میانگروهی است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلیاست و دادهها از طریق مشاهدۀ میدانی، تحلیل بصری المانهای شهری و مطالعات کتابخانهای گردآوری شده است. نمونۀ مورد مطالعه شامل ۱3 نشانگان شهری در شهرهای مختلف بلوچستان است که در سه گروه طبقهبندی شده است. نظریۀ هویت تاجفل بهعنوان چهارچوب تحلیلی به کار گرفته شده است تا تمایزات میانگروهی، همبستگی درونگروهی و مقایسۀ اجتماعی در بازنماییها بررسی شود. یافتههای پژوهش بیانگر نقش مهم پوشاک سنتی زنان در المانهای شهری است و این بازنمایی، حسِ تعلق به جامعۀ شهری را تقویت میکند. نتایج پژوهش نشان میدهد که المانهایی همچون پوشاک سنتی (سوزندوزی) و نمادهای فرهنگی زنانه، بازتابدهندۀ هویت اجتماعی مردم بلوچاند و با تأکید بر تمایز قومی و نقشهای اجتماعی جنسیتی، به تقویت هویت فرهنگی منطقه کمک میکنند. این بازنماییها با پیوند دادن عناصر سنتی به فضاهای شهری معاصر، بستری برای بازتولید حافظۀ جمعی، انسجام درونگروهی و ارتقای حس تعلق اجتماعی فراهم میآورند.
Monajati S, Erfanmanesh S, Hasan Pour M, Amani H. The Role of Clothing and Embroidery in the Urban Symbols of Sistan and Baluchestan Province: A Social Identity Perspective. Golestan-e Honar 2026; 10 (2) :258-239 URL: http://golestanehonar.ir/article-1-574-fa.html
مناجاتی شایسته، عرفانمنش ساحل، حسن پور محمد، امانی حامد. نقش پوشاک و سوزندوزی در نشانگان شهری استان سیستان و بلوچستان براساس هویت اجتماعی. گلستان هنر. 1405; 10 (2) :258-239
