مسکن دولتیساخت در ایران بهعنوان یکی از سیاستهای کلان دولت برای پاسخ به نیاز سکونتی اقشار کمدرآمد، همواره مورد توجه بوده است. با این حال، تجربۀ پروژههایی چون «مسکن مهر» نشان داده که اگرچه این طرحها توانستهاند بخشی از نیاز کمّی جامعه را تأمین کنند، اما در ابعاد کیفی، هویتی و فرهنگی دچار ضعفهای جدی بودهاند؛ بسیاری از این واحدها بهدلیل طراحی تیپوار و بیتوجهی به ارزشهای بومی، فاقد حس تعلق و هویت فضاییاند. این مقاله با رویکرد کیفی و ماهیت توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش تحلیل محتوا و مقایسۀ تطبیقی (Case Study)به بررسی مبانی نظری، مرور دیدگاههای نظریهپردازان جهانی و ایرانی و تحلیل تجربههای بومی خرمآباد میپردازد. یافتهها نشان میدهد شاخصهایی همچون محرمیت، سلسلهمراتب فضایی، تعاملات اجتماعی، پیوند با طبیعت و روایتپذیری فضایی، نقشی کلیدی در بازتولید هویت فرهنگی ایفا میکنند. در نهایت، مدل مفهومی پیشنهادی پژوهش بر پایۀ سه سطح ورودیها (سیاستهای کلان، فرهنگ بومی و سنتهای محلی)، شاخصهای میانجی (کیفیت فضا، تعامل اجتماعی و صرفهجویی انرژی) و خروجیها (ارتقای کیفیت سکونت، بازتولید هویت فرهنگی و پایداری اجتماعی) طراحی شده است. این چهارچوب میتواند الگویی بومی برای سایر شهرهای ایران باشد و به معماران و سیاستگذاران در بازاندیشی پروژههای مسکن دولتیساخت یاری رساند.
Valipour R, Sharifi M, Moeini S M. A Theoretical Framework for the Design of State-Built Housing Centred on Vernacular Culture and Identity: A Case Study of Khorramabad. Golestan-e Honar 2026; 10 (2) :226-211 URL: http://golestanehonar.ir/article-1-572-fa.html
ولیپور رسول، شریفی مهدی، معینی سید محمود. چهارچوب نظری طراحی مسکن دولتیساخت با رویکرد فرهنگ و هویت بومی؛ تحلیل موردی خرمآباد. گلستان هنر. 1405; 10 (2) :226-211
