fa بررسی گونه‌شناختی چراغدان‌های فلزی دورۀ تیموری و صفوی در ایران تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><span lang="FA"><span b="" zar="">این مقاله در پی گونه‌شناسی چراغدان‌های فلزی تولیدشده در ایران طی دوران اسلامی است. </span></span><span lang="FA"><span b="" zar="">چراغدان‌های تیموری و بعد از آن نمونه‌های نسبتاً مشابه دورۀ صفوی از شاخص‌ترین طرح روشنایی‌های دورۀ متأخر اسلامی‌اند. با آنکه برخی از محققان معتقدند &laquo;مشعل‌ها&raquo; یا چراغدان‌های صفوی ریشه در طراحی فلزکاری هندی دارند و ابداع کاملاً جدیدی در فلزکاری ایرانی به‌شمار می‌روند، در این پژوهش، سعی شده است نشان داده شود که فرمِ نوآورانۀ چراغدان‌های این دوره را به‌راحتی می‌توان در ادامۀ فرم چراغدان‌های تیموری نشاند و خوانشی منسجم و مستمر از فرایند توسعۀ طرح چراغدان‌های دورۀ متأخر اسلامی در ایران به دست داد</span></span><b><span lang="FA"><span b="" zar="">.</span></span></b><span lang="FA"><span b="" zar=""> بدین منظور،</span></span><span lang="FA"><span b="" zar=""> این مقاله بر آن است تا، ضمن مطالعۀ مهم‌ترین تحولات و تغییرات ایجاد شده در شیوۀ طراحی فرم چراغدان‌های دورۀ تیموری و صفوی، مسیری را که این وسیله‌ها طی نموده‌اند شناسایی و ترسیم کرده و بارزترین گونه‌های چراغدان</span></span><span lang="FA"><span b="" zar="">‌های</span></span><span lang="FA"><span b="" zar=""> فلزی تولید شده در ایرانِ دورۀ اسلامی را مورد شناسایی قرار دهد. برای انجام این پژوهش از روش تحقیق توصیفی تحلیلی استفاده و درصد بسیار زیادی از اطلاعات مورد نیاز به روش کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده است. در این بررسی مهم‌ترین طرح‌های چراغدان‌های دورۀ متأخر اسلامی در سه گروه شناسایی و دسته‌بندی شده است؛ 1) چراغدان‌هایی با مخزن کروی‌شکل؛ 2) چراغدان‌هایی با مخزن استوانه‌ای‌شکل، همراه با پایه‌های مخروط مانند و ظرافت‌کاری شده؛ و 3) چراغدان‌های ستونی‌شکل یا مشعل‌ها.</span></span> <span lang="FA"><span b="" zar="">در انتهای این پژوهش آشکار شده است که طراحی چراغدان‌های دورۀ متأخر اسلامی اغلب مبتنی بر یک مخزن کروی یا استوانه‌ای شکل بوده است که ابتدا در دورۀ تیموری بر روی یک پایۀ تقریبا مخروطی شکل، و بعدها در دورۀ صفوی بر روی میله‌های استوانه‌ای پهن قرار می‌گرفته‌اند.</span></span><span lang="FA"><span style="font-family:"B Zar""></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:107%"><span calibri="">This article aims to classify the metal lampstands produced in Iran during the Islamic period. lampstands from the Timurid era, and subsequently the relatively similar examples from the Safavid period, are among the most prominent lighting designs of the later Islamic period. Although some researchers believe that the &ldquo;torches&rdquo; or Safavid lampstands originate from Indian metalwork designs and are considered a completely new innovation in Iranian metalwork, this study seeks to demonstrate that the innovative form of lampstands from this period can easily be seen as a continuation of the Timurid lampstand forms, providing a coherent and continuous interpretation of the development process of lampstand designs in the later Islamic period in Iran. To this end, this article intends to study the most significant transformations and changes in the design of lampstands from the Timurid and Safavid periods, identify and trace the path these objects have taken, and examine the most prominent types of metal lampstands produced in Islamic Iran. For this research, a descriptive-analytical method was used, and a significant amount of the required information was gathered through library research. In this study, the most important designs of lampstands from the later Islamic period were identified and categorized into three groups: 1) Lampstands with spherical reservoirs; 2) Lampstands with cylindrical reservoirs, accompanied by conical and intricately crafted bases; and 3) Columnar lampstands or torches. At the end of this study, it is revealed that the design of lampstands from the later Islamic period was often based on a spherical or cylindrical reservoir, initially placed on a roughly conical base during the Timurid period, and later, during the Safavid period, mounted on wide cylindrical rods.</span></span><br> &nbsp;</div> چراغدان, مشعل, دورۀ متأخر اسلامی, فلزکاری تیموری, فلزکاری صفوی Lampstand, Torch, Later Islamic Period, Timurid Metalwork, Safavid Metalwork 126 111 http://golestanehonar.ir/browse.php?a_code=A-10-1-347&slc_lang=fa&sid=1 Parisa Taherkhani پریسا طاهرخانی Taherkhani.Parisa@yahoo.com 10031947532846001347 10031947532846001347 No دانشکده عمران، هنر و معمار علون و تحقیقات Tahir Rizazadeh طاهر رضازاده Tahirrizazadeh@gmail.com 10031947532846001348 10031947532846001348 Yes دانشکده عمران، هنر و معمار علوم و تحقیقات Elham Etemadi الهام اعتمادی خلاقانه و طراحی elham.etemadi@arucad.edu.tr 10031947532846001349 10031947532846001349 No دانشگاه هنرهای خلاقانه و طراحی آرکین