fa روایتِ خانۀ تاریخی محمداسماعیل تاجرِ شیرازی در یزد تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">خانۀ محمداسماعیل تاجرِ شیرازی از خانه‌های تاریخی واقع در بافت قدیم شهر یزد در محلۀ گلچینان است. برای شناخت روایت آن، از روش‌تحقیق تفسیری-تاریخی برای قبل از دوران معاصر، و از تحقیق کیفی برای دوران معاصر بهره گرفته شده‌ است. شگردهای به‌کاررفته در جمع‌آوری داده‌ها و قراین شامل رجوع به اسناد چاپ شده / نشده، زندگینامه‌های خودنوشت، عکس‌ها، اسناد شخصی و مکاتبات، مصاحبه با افراد مسن مطلع، همچنین عناصر بنای موجود و بناهای مشابه در همسایگی‌های آن است. علاوه بر اسناد و مکتوبات از اعتبار تجربۀ زیستۀ ساکنان و کاربران آن نیز در رسیدن به روایت استفاده شده ‌است.<br> نتایج مطالعۀ حاضر حکایت از آن دارد که وجه تسمیۀ خانه متأثر از نام خانوادگی اولین مالک آن، سرسلسله خاندان مرتاض و بانی آن است که در گذشته برای سکونت خانوادۀ ایشان مورد استفاده قرار می‌گرفت. این خانه شامل دو حیاط بزرگ و کوچک و دارای یک بادگیر است. حیاط کوچک هستۀ قدیم‌تر خانه و بر اساس شواهد، منتسب به دوران صفویه و زندیه و در دو جبهه ساخت دارد و دارای یک گودال باغچه در درون خود است. حیاط بزرگ دارای قدمت قاجاری است و دارای چهار جبهه ساخت در طبقات دورتادور حیاط و یک طبقۀ زیرزمین است. از آنجا که خانه در بستر خاکِ دِج و زمین گودی نسبت به همسایه‌ها استقرار دارد، در اغلب بخش‌های زیرزمینی خانه از راهبرد دستکند استفاده شده‌ است. در گذشته هر دو حیاط خانۀ تاجر شیرازی به عنوان اندرونی بوده و بیرونی خانه که مدت‌هاست از آن جدا شده و با نام خانۀ شفیع‌پور شناخته می‌شود برای پذیرایی از مهمانان، به ‌ویژه مهمانان خارجی، محمداسماعیل در جریان تجارت ایشان مورد استفاده بوده‌ است. در اثر سکونت خانواده‌های متعدد در این خانه و تغییر کاربری‌هایی همچون دبستان و خوابگاه پسران، مداخلاتی در حدود 50 سال گذشته انجام شده اما در مرمت اخیر که از سال 1391 آغاز شد به تدریج چهرۀ بنا که دارای قدمت صفوی-زندی-قاجاری است از الحاقات زدوده و بخش‌هایی مقاوم‌سازی و مرمت و بخش‌هایی همچون حیاط کوچک احیا شده‌اند.<br> <br> &nbsp;</div> خانۀ تاریخی, دورۀ صفویه-زندیه-قاجاریه, محله گلچینان, بافت یزد 70 49 http://golestanehonar.ir/browse.php?a_code=A-10-1-323&slc_lang=fa&sid=1 Hoseyn poormahdieghaemmaghami حسین پورمهدی قایم‌مقامی h_ghaemmaghami@sbu.ac.ir 1003194753284600684 1003194753284600684 Yes