|
شناسایی و واکاوی مؤلفههای فنی بافت قالیهای تکپود شهرستان همدان
|
سپهر قاسمی*   ، اشکان رحمانی ، سید علیاکبر سیّدی |
|
|
|
چکیده: (753 مشاهده) |
بخشهای مرکزی و شرا شهرستان همدان، بهعنوان اصلیترین مراکز تولید و صادرات قالیهای تکپود در استان همدان شناخته میشوند؛ قالیهایی که با ویژگیهای فنی مشخص و قابل شناسایی بافته میشوند و بسیاری از این ویژگیها مختص همین نواحی است. با وجود اشتراکاتی در زمینههایی چون نوع گره، جنس الیاف و شیوهٔ رنگرزی با دیگر مناطق استان، ساختار فنی قالیهای این مناطق وجه تمایز بارزی با سایر نمونهها دارد. صنعت قالیبافی در شهرستان همدان، همانند بسیاری از مناطق کشور، به دو شاخهٔ اصلی شهری و روستایی تقسیم میشود. صنعت قالیبافی روستایی پیشینهای چند قرنی دارد و در روستاهای دو بخش مرکزی، شرا و نیز در نواحی اطراف شهرستانهای همدان و قهاوند گسترده بوده است. در مقابل، قالیبافی کارگاهی (شهری) با قدمتی حدود یک قرن، عمدتاً در شهر همدان و در برخی موارد در روستاهای تابعه فعال است. قالیهای تکپود همدان با برخورداری از ویژگیهای فنی انحصاری، بخشی ارزشمند از میراث قالیبافی ایران به شمار میروند. با این حال، ابعاد فنی و ساختاری آنها کمتر بهطور علمی بررسی شده است. تبیین این مؤلفهها جهت مستندسازی، حفظ اصالت و ارتقای جایگاه قالی همدان در عرصهٔ ملی و بینالمللی ضرورتی اجتنابناپذیر دارد. بنابراین هدف از نگارش پژوهش، تحلیل ویژگیهای بافت قالیهای تکپود شهرستان همدان میباشد. درواقع نگارندگان پژوهش در پی پاسخ به این پرسش هستند که قالیهای تکپود بافتهشده در شهرستان همدان دارای چه ویژگیهای ساختاری و فنشناختی میباشند؟ پژوهش حاضر از نوع توصیفی و روش اجرای آن، توصیفی ـ تحلیلی بوده و گردآوری دادهها از طریق منابع کتابخانهای و مطالعات میدانی (شامل مصاحبه و کارت مشاهده) صورت پذیرفته است. جامعهٔ آماری پژوهش را قالیهای تکپود شهرستان همدان تشکیل میدهند و نمونهٔ آماری شامل 21 تخته قالی میباشد. تحلیل اطلاعات به شیوهٔ کیفی انجام گرفته است. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که ویژگیهای فنی قالیها و قالیچههای بافتهشده در شهرستان همدان عمدتاً در مؤلفههایی نظیر نوع ابزارهای مورد استفاده، نوع و جنس دار، شیوهٔ چلهکشی، جنس الیاف تار، پود کلفت، پود نازک، نوع و جنس گره، ساختار بافت، شیرازهپیچی، گلیمباف، آرایش سرچلهها و شیوه پرداخت، شباهت دارند. با این حال، تفاوتها عمدتاً در رجشمار، ابعاد و کیفیت بافت قالیها مشاهده میشود؛ هرچند رجشمار در اغلب نمونهها در بازهای حدود 10 الی 25 تعریف شده است.
|
|
| واژههای کلیدی: شهرستان همدان، قالیهای تک پود، مؤلفههای فنی، شیوهٔ بافته، واکاوی |
|
|
متن کامل [PDF 15007 kb]
(425 دریافت)
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
|
|
|
|
|
|
