معماری بهعنوان جزئی جداییناپذیر از زندگی انسانی وجوامع بشری به شمار آمده و ترکیبی از ذوق، هنر، فرهنگ و هویت آمیخته با مهندسی و ساخت بر پایهٔ محیط زندگی است و تغییرات آن وابسته به هم است. همچنانکه تغییرات در معماری با تغییراتی که در سایر عرصه های زندگی به وقوع می پیوندد متناسب بوده و این تغییرات لازمه معماری پویا و زنده است تا بتواند نیازهای جدید انسان را پاسخگو باشد. بررسی و شناسایی موضوع هویت فرهنگی در دورهٔ قاجار با رویکرد بازیابی هویت معماری سنتی در شهر ساری می تواند قدمی در حفظ میراث ارزشمند گذشتگان برداشته و علاوهبر فرهنگسازی در حفظ آثار باستانی، اهمیت هویت معماری سنتی ایران را در آن دوره که امروزه به فراموشی سپرده شده است، بهعنوان یک عنصر شاخص نمایان کند. از آنجاکه فرهنگ از عوامل بسیار مهم در طراحی ساختمان بهشمار میرود، و این مؤلفه به مرور زمان دستخوش تغییراتی، مانند عوامل اقتصادی، تاریخی و سیاسی قرار گرفته، بنابراین فرهنگ بهعنوان یکی از مؤلفههای هویتی نقش موثری در روند تکامل معماری مسکونی این منطقه داشته است. از سوی دیگر، برای حفظ این داشتههای ارزشمند فرهنگی اجتماعی هویتبخش در بُعد معماری، ضروری است تا در جهت بهره گیری از عناصر، به شناخت و بررسی آنها در ابعاد گوناگون پرداخته، در معماری روز مورد بهرهبرداری قرار گیرند. در این پژوهش ضمن معرفی این عامل مهم در شهر ساری، و طرح این سؤال که چه عواملی در ایجاد هویت در معماری دورهٔ قاجار در مطالعه نمونه موردی مؤثر هستند و چه ویژگیهایی دارند، به بررسی و تطبیق فضاهای داخلی خانههای مسکونی با توجه به معماری آن زمان و به چگونگی عوامل تأثیرگذار در هویت معماری مسکونی شهر ساری در دورهٔ قاجار پرداخته خواهد شد و در نهایت ضمن پاسخ به سؤالات، پیشنهادهایی در این خصوص ارائه خواهد شد. لازم به ذکر است دلیل انتخاب این خانه بهعنوان نمونهٔ موردی این است که این خانهٔ زیبا و قدیمی در مرکز شهر ساری و در نزدیکی میدان اصلی واقع شده است و در حال حاضر بهعنوان ادارهٔ میراث فرهنگی مورد بهرهبرداری قرار گرفته، پیشینه آن به حدود ۱۲۰ سال پیش باز میگردد. ویژگیهای اجزای معماری آن، همچون اتاقها، حجرهها، شاهنشین، گرمابه، اصطبل، حیاط و هنر بهکار رفته بر روی پنجرهها و ارسیها و آراستن آنها با شیشهٔ رنگی، در نوع خود بینظیر است. از طرفی، اگرچه این خانه به لحاظ معماری شبیه خانههای دیگر عصر خود است، به علت موقعیت اجتماعی مالک که از طبقهٔ اشراف بوده و نقش سیاسی در کشور داشته است، به لحاظ کاربری و ریزهکاریهای ساخت، برتریهای اساسی نسبت به دیگر خانهها دارد که به شکوه آن افزوده و آن را متمایز ساخته است.
