|
بازیابی سبک تصویریِ پردههای نقاشی قلمکار با مضمون شاهوار و بزمی متعلق به اواخر عصر قاجار
|
آمنه مافیتبار*   |
|
|
|
چکیده: (388 مشاهده) |
پردههای نقاشی قلمکار، یکی از اصیلترین اشکال هنرهای سنتی ایران است که با دورهٔ صفوی شناخته میشود، اما در ادوار بعد نیز با وجود کم توجهی به هنرهای صناعی، همچنان تداوم یافت و باقی ماند. مسئلهٔ قابل توجه آنکه، با رواج قلمکار چاپی و غلبهٔ نقوش گیاهی در قالب طرحهای ترنجدار و افشان، قلمکارهای نقاشی بهتدریج به فراموشی سپرده شد و کمتر مورد نقد و بررسی قرار گرفت؛ درحالیکه پردههای قلمکار نقاشی از معدود نمونههای باقیمانده از پارچههای تصویری در تاریخ نساجی دورهٔ قاجار هستند که نهتنها با هجوم محصولات صنایع ماشینی، به شیوهٔ سنتی ادامهٔ حیات دادند که بهسبب بهکارگیری عملیات تکمیلی، با نمایش پیکرههای انسانی، ویژگیهای تصویری متمایزی را به نمایش درآوردند. هدف این پژوهش، بازشناسی سبک تصویری در پردههای قلمکار نقاشی اواخر عصر قاجار است که با تمرکز بر مضمون غالبِ هنر این دوره، به موضوعات شاهانه و بزمی، محدود شده است. پرسش اصلی پژوهش این است: چگونه میتوان نسبت به تحلیل تصویری و سبکشناسی پردههای قلمکار نقاشی اواخر عصر قاجار با مضامین شاهوار و بزمی اقدام نمود؟ جهت مطالعه، نُه پردهٔ قلمکار بهصورت هدفمند انتخاب شد و این پژوهش تاریخی به روش توصیفی ـ تحلیلی صورت گرفت. نتبجه نشان داد: با وجود اینکه، نمونههای مورد مطالعه متعلق به اواخر دوران قاجار هستند، یعنی مقارن با سلطنت احمدشاه و حتی شاید پس از آن (اوایل پهلوی) شکل گرفتهاند، همچنان یکی از اصلیترین محورهای نقشاندازی آنها شاهان، شاهزادگان، زنان درباری و مجالس بزم قاجاری است. از نظر ساختار و صورت بهعنوان موضوع اصلی این مطالعه، این آثار ادامهدهندهٔ سبک پیکرنگاری درباریِ دورهٔ نخست قاجار به شمار میآیند. به عبارتی، هرچند در دورهٔ دوم قاجار، نقاشی درباری مسیر دیگری پیمود، سبک پیکرنگاری درباری در هنرهای مردمی و به صورت خاص، پردههای نقاشی قلمکار ادامهٔ حیات داد.
|
|
| واژههای کلیدی: پردهٔ قلمکار، نقاشی قلمکار، پیکرنگاری درباری، اواخر قاجار، مضمون بزمی |
|
|
متن کامل [PDF 2977 kb]
(225 دریافت)
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
|
|
|
|
|
|
