Golestan-e Honar

fa چهارچوب نظری طراحی مسکن دولتی‌ساخت با رویکرد فرهنگ و هویت بومی؛ تحلیل موردی خرم‌آباد A Theoretical Framework for the Design of State-Built Housing Centred on Vernacular Culture and Identity: A Case Study of Khorramabad تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مسکن دولتی‌ساخت در ایران به‌عنوان یکی از سیاست‌های کلان دولت برای پاسخ به نیاز سکونتی اقشار کم‌درآمد، همواره مورد توجه بوده است. با این حال، تجربۀ پروژه‌هایی چون «مسکن مهر» نشان داده که اگرچه این طرح‌ها توانسته‌اند بخشی از نیاز کمّی جامعه را تأمین کنند، اما در ابعاد کیفی، هویتی و فرهنگی دچار ضعف‌های جدی بوده‌اند؛ بسیاری از این واحدها به‌دلیل طراحی تیپ‌وار و بی‌توجهی به ارزش‌های بومی، فاقد حس تعلق و هویت فضایی‌اند. این مقاله با رویکرد کیفی و ماهیت توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش تحلیل محتوا و مقایسۀ تطبیقی  (Case Study)به بررسی مبانی نظری، مرور دیدگاه‌های نظریه‌پردازان جهانی و ایرانی و تحلیل تجربه‌های بومی خرم‌آباد می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد شاخص‌هایی همچون محرمیت، سلسله‌مراتب فضایی، تعاملات اجتماعی، پیوند با طبیعت و روایت‌پذیری فضایی، نقشی کلیدی در بازتولید هویت فرهنگی ایفا می‌کنند. در نهایت، مدل مفهومی پیشنهادی پژوهش بر پایۀ سه سطح ورودی‌ها (سیاست‌های کلان، فرهنگ بومی و سنت‌های محلی)، شاخص‌های میانجی (کیفیت فضا، تعامل اجتماعی و صرفه‌جویی انرژی) و خروجی‌ها (ارتقای کیفیت سکونت، بازتولید هویت فرهنگی و پایداری اجتماعی) طراحی شده است. این چهارچوب می‌تواند الگویی بومی برای سایر شهرهای ایران باشد و به معماران و سیاست‌گذاران در بازاندیشی پروژه‌های مسکن دولتی‌ساخت یاری رساند.  </div> <div style="text-align: justify;">State-built housing in Iran, as a primary macro-policy designed to address the accommodation needs of low-income demographics, remains a persistent focal point in contemporary urban planning. However, empirical evidence from initiatives such as the ‘Mehr Housing’ project reveals that while these schemes have partially satisfied quantitative demands, they demonstrate profound deficiencies regarding their qualitative, cultural, and identity-centric dimensions. Consequently, owing to standardised design paradigms and a pervasive disregard for local values, these residential units inherently lack spatial identity and fail to foster a sense of belonging among inhabitants. Adopting a qualitative, descriptive-analytical approach, this study employs content analysis alongside a comparative case study method. It scrutinises foundational theories, synthesises the perspectives of both international and Iranian theorists, and critically analyses the vernacular architectural heritage of Khorramabad. The findings indicate that distinct spatial indicators—namely privacy, spatial hierarchy, social interaction, integration with nature, and spatial narrativity—are pivotal in the reproduction of cultural identity. Ultimately, the study proposes a tripartite conceptual model structured across three levels: inputs (macro-policies, vernacular culture, and local traditions), mediating indicators (spatial quality, social interaction, and energy conservation), and outputs (enhanced residential quality, reproduction of cultural identity, and social sustainability). This framework offers a localised paradigm applicable to other Iranian contexts, providing architects and policymakers with a robust theoretical foundation to reconceptualise future state-built housing schemes.  </div> مسکن دولتی, هویت بومی, فرهنگ محلی, چهارچوب نظری State-built housing, Vernacular identity, Local culture, Theoretical framework, Spatial identity. 226 211 http://golestanehonar.ir/browse.php?a_code=A-10-1-389&slc_lang=fa&sid=1 Rasoul Valipour رسول ولی‌پور r.valipoor.archsaman@gamil.com 10031947532846001574 10031947532846001574 No Mehdi Sharifi مهدی شریفی Mahdi.sharifi@iau.ac.ir 10031947532846001575 10031947532846001575 Yes Seyed Mahmoud Moeini سید محمود معینی mmoeini.arch@yahoo.com 10031947532846001576 10031947532846001576 No