Golestan-e Honar

fa مدل‌سازی مفهومی کنش تمدنی جهان‌بینی‌های شرقی: مطالعه میان‌رشته‌ای و تطبیقی آشا، یینگ–یانگ و وابی‌سابی Conceptual Modelling of Civilisational Action within Eastern Worldviews: An Interdisciplinary and Comparative Study of Asha, Yin-Yang, and Wabi-Sabi تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">این پژوهش با هدف تبیین و مقایسه ماهیت سه‌گانه مفاهیم «آشا» (ایران باستان)، «یینگ–یانگ» (چین باستان) و «وابی‌سابی» (ژاپن)، به بررسی تطبیقی و میان‌رشته‌ای این جهان‌بینی‌های بنیادین می‌پردازد. مسئله اصلی پژوهش، فقدان مطالعات تطبیقی است که این سه مفهوم محوری را به‌طور همزمان از منظر زبان‌شناختی، اجتماعی-فرهنگی و فلسفی-کیهان‌شناختی مورد کاوش قرار دهد. پژوهش حاضر با اتخاذ روش تحقیق تطبیقی-تحلیلی و رویکرد کیفی «مورد محور»، بر آن است تا ریشه‌های زبانی، زمینه‌های اجتماعی و مبانی هستی‌شناختی این سه مفهوم را در متون بنیادین (اوستا، ای‌چینگ و متون ذن) و در بستر تحول تاریخی آن‌ها بکاود. پژوهش نشان می‌دهد که علی‌رغم تفاوت‌های ماهوی – آشا به‌عنوان «نظم و حقیقت کیهانی»، یینگ–یانگ به‌مثابه «تعادل پویای اضداد» و وابی‌سابی در جایگاه «زیبایی‌شناسی ناپایداری و نقص» – هر سه مفهوم در پاسخ به مسئله بنیادین «رابطه انسان و کیهان» شکل گرفته‌اند. این مطالعه ضمن استخراج مشابهت‌ها و تفاوت‌های جهان‌بینی سه تمدن، چارچوبی نظری برای شناسایی «قرابت‌های تمدنی» شرق ارائه می‌دهد. در نهایت، نتایج این تحلیل میان‌رشته‌ای، به‌عنوان زیربنایی برای طراحی «روایت‌های فرهنگی مشترک» در حوزه گردشگری تمدنی میان ایران، چین و ژاپن پیشنهاد می‌شود. یافته‌های نهایی پژوهش، در قالب یک چارچوب تطبیقی و مجموعه‌ای از مدل‌های مفهومی کنش تمدنی صورت‌بندی می‌شوند که نشان می‌دهند چگونه هر یک از این جهان‌بینی‌ها، نسبت میان هستی‌شناسی، اخلاق و کنش انسانی را به شکلی متمایز سازمان می‌دهند. این مدل‌سازی تحلیلی و نوآورانه، امکان مقایسه نظام‌مند الگوهای کنش تمدنی در سه سنت فکری ایران، چین و ژاپن را فراهم کرده و پژوهش را از سطح تطبیق توصیفی به سطح تبیین مفهومی ارتقا می‌دهد. یافته‌های پژوهش حاکی از وجود قرابت‌های ساختاری در نحوه نگرش این تمدن‌ها به مفاهیمی چون تعادل، اخلاق و پذیرش هستند. آشا بر «نظم» تأکید دارد، یینگ–یانگ بر «هماهنگی» و وابی‌سابی بر «پذیرش». در این چارچوب تحلیلی، آشا با تأکید بر نظم کیهانی و مسئولیت اخلاقی، کنش انسانی را در نسبت با حقیقت و راستی سامان می‌دهد؛ یینگ–یانگ کنش را به‌مثابه فرایندی پویا و رابطه‌مند میان اضداد در بستر تعادل هستی‌شناختی تفسیر می‌کند؛ و وابی‌سابی، با پذیرش ناپایداری و ناتمامی هستی، اخلاق و کنش انسانی را در افق زیستِ فروتنانه، حداقلی و موقعیت‌مند صورت‌بندی می‌نماید</div> <div style="text-align: justify;">This research aims to elucidate and compare the tripartite nature of the concepts of ‘Asha’ (Ancient Iran), ‘Yin-Yang’ (Ancient China), and ‘Wabi-Sabi’ (Japan), undertaking an interdisciplinary and comparative examination of these fundamental worldviews. The primary problem addressed is the dearth of comparative studies simultaneously exploring these three pivotal concepts from linguistic, socio-cultural, and philosophical-cosmological perspectives. Adopting a comparative-analytical research methodology and a qualitative case-oriented approach, the present study investigates the linguistic roots, social contexts, and ontological foundations of these concepts within fundamental texts (the, the I Ching, and Zen literature) and across their historical evolution. The research demonstrates that despite substantive differences in their essence—with Asha defined as ‘cosmic order and truth’, Yin-Yang as the ‘dynamic equilibrium of opposites’, and Wabi-Sabi as the ‘aesthetics of impermanence and imperfection’—all three concepts fundamentally crystallised in response to the essential question regarding the relationship between humanity and the cosmos. Whilst extracting the similarities and distinctions among the worldviews of these three civilisations, this study provides a theoretical framework for identifying Eastern ‘civilisational affinities’. Ultimately, the results of this interdisciplinary analysis are proposed as a foundation for designing ‘shared cultural narratives’ within the sphere of civilisational tourism among Iran, China, and Japan. The final findings are formulated as a comparative framework and a set of conceptual models of civilisational action, illustrating how each worldview distinctively organises the relationship between ontology, ethics, and human action. This innovative analytical modelling facilitates the systematic comparison of civilisational action patterns across the intellectual traditions of Iran, China, and Japan, thereby elevating the research from descriptive comparison to conceptual elucidation. The findings indicate profound structural affinities in how these civilisations perceive concepts such as balance, ethics, and acceptance: Asha emphasises ‘order’, Yin-Yang highlights ‘harmony’, and Wabi-Sabi focuses on ‘acceptance’. Within this analytical framework, Asha, emphasising cosmic order and moral responsibility, organises human action in relation to truth and righteousness; Yin-Yang interprets action as a dynamic and relational process between opposites within an ontological equilibrium; and Wabi-Sabi, by accepting the impermanence and incompleteness of existence, formulates ethics and human action within the horizon of a humble, minimalist, and situated existence.</div> جهان‌بینی شرقی, کیهان‌شناسی تطبیقی, نظم کیهانی, تعادل پویا, زیبایی‌شناسی ناپایداری Eastern worldview, Comparative cosmology, Cosmic order, Dynamic equilibrium, Aesthetics of impermanence. 196 147 http://golestanehonar.ir/browse.php?a_code=A-10-1-387&slc_lang=fa&sid=1 Hadi Farhangdoust هادی فرهنگدوست h.farhangdoust@imamreza.ac.ir 10031947532846001572 10031947532846001572 Yes