fa ساختار کالبدی شهر گندی‌شاپور: آرکی‌تایپ شهر ایرانی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;مقاله</span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">ٔ</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> حاضر کوششی است در تبیین چگونگی شکل شهر، ساختار درون شهری &laquo;گندی شاپور&raquo; و نسبت آن با پارادایم شهر رومی.</span></span><br> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;از شهر باستانی گندی‌شاپور هیچ برجای نمانده است. اگرچه، در گستره</span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">ٔ</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> این غیاب، سخن از ساختار کالبدی شهر امری محال می‌نماید، اما این مقاله بر آن است که کلید گشایش افق‌هایی در این عرصه استدلال قیاس منطقی است. با این رویکرد و با نگاهی به پیشینه</span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">ٔ</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> شهرسازی در ایران و متون اعتقادی کهن، آرکی‌تایپ شهر ایرانی ترسیم می‌شود، یعنی &nbsp;آنچه معماری و شهرسازی ساسانی را شکل بخشیده است. در این تصویر کلی است که نقشه</span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">ٔ</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> گندی‌شاپور به‌عنوان شهری ساسانی تبیین می‌شود.</span></span><br> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بخش دوم مقاله متمرکز است بر ساختار شطرنجی شهر، که گفته‌اند گندی‌شاپور شهری بوده شطرنجی و، متعاقب آن، شهری رومی. نقد و بررسی از منظرهای گونه‌گون پیش می‌رود، از تبارشناسی تاریخی ساختار شطرنجی در هزاره</span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">ٔ</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> سوم پیش از میلاد در شهرهای منطقه</span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">ٔ</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> جنوب غربی فلات ایران و شهرهای غربی شبه‌قاره</span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">ٔ</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> هند، تا بازنگری گزارش رابرت مک آدامز درباره</span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">ٔ</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> گندی‌شاپور و گمانه‌های او در تحلیل اشکال شطرنجی قابل مشاهده در عکس‌های ماهواره ای، و نیز بررسی الگوهای مسلط و اندام‌واره‌های شهر رومی. </span></span><br> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">بخش سوم مقاله نگاهی دارد به ارتباط میان ساختارهای شهری گندی‌شاپور و شهر باستانی انتاکیه و بررسی و تحلیل ادعای کپی برداری گندی‌شاپور از شهر فتح شده</span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">ٔ</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> انتاکیه. بدین ترتیب، علاوه بر تبیین ساختار کالبدی شهر، افق مقاله در سه قسمتْ گشایش چگونگی نسبت گندی‌شاپور است با شهر رومی.</span></span> 75 83 http://golestanehonar.ir/browse.php?a_code=A-10-1-161&slc_lang=fa&sid=1 سودابه مجاوری Yes