مورطس یکی از دانشمندان کهن است که تردیدهایی در مورد نام، دورهای که میزیست و آثار او وجود دارد. این مقاله در ابتدا به معرفی سه رسالهٔ او در موضوع موسیقی و نسخ خطی موجود از این رسائل میپردازد؛ سپس با تصحیح و ترجمهٔ کامل سه رسالهٔ مورطس درصدد شناساندن سه ساز کهن موسیقی میباشد. محققان، رسالههای اول و دوم از این مجموعه را از آن مورطس دانستهاند، اما در انتصاب رسالهٔ سوم بین مورطس و ساعاطس مردد بودهاند که در این مقاله مشخص میشود رسالهٔ سوم نیز از آن مورطس است. از سوی دیگر، تاکنون تصحیح دقیقی از این رسائل ارائه نشده، لذا در این مقاله با معرفی پنج نسخهٔ خطی، تصحیح کامل رسائل مورطس ارائه شده است. ازآنجاییکه متن این رسائل به زبان عربی است، هر سه رساله به زبان فارسی ترجمه شد تا نحوهٔ ساخت سه ساز کهن برای فارسیزبانان مشخص و قابل فهم باشد.
moayer E, Eftekhary M. Introduction to Murṭas and His Three Treatises on the Construction of Ancient Musical Instruments (Including the Critical Edition and Persian Translation of the Treatises from Arabic). Golestan-e Honar 2025; 10 (1) :124-105 URL: http://golestanehonar.ir/article-1-544-fa.html
حضرتی معیر فرشاد، افتخاری مریم. معرفی مورطس و سه رسال ه او در نحوهٔ ساخت سازهای کهن موسیقی (به همراه تصحیح و ترجم ه رسائل از زبان عربی به زبان فارسی). گلستان هنر. 1404; 10 (1) :124-105